Esters Heem » Zwarte Wiel

De Zwarte Wiel


Hoeve 'De Zwarte Wiel', Middelrotscheweg 4 en 6.


Voor de oudere Escharenaren is boerderij De Zwarte Wiel, onlosmakelijk verbonden met Familie Peeters. Omdat er in het dorp nog een andere tak Peeters was (secretaris Martien Peeters) werden de bewoners 'Peeters van de Zwarte Wiel' genoemd.Toch lijken de beide takken wel in Cuijk rond 1700 eenzelfde stamvader gehad te hebben.

Zoals men hieronder kan lezen zijn er nog andere namen verbonden met de geschiedenis van deze boerderij.


Op deze foto uit 2018 in de grote rode cirkel huidige boerderij De Zwarte Wiel en in de andere kring tussen de begroeiing, de (zwarte) wiel.

De boerderij dankt zijn naam dus aan deze wiel. Zwart...........

De naam Zwarte Wiel komen we voor het eerst tegen in het jaar 1696. In het Parochiearchief (nummer 153) bevindt zich namelijk een verkoopakte van 13 december 1696 waarin gesproken wordt over "een bouwhof met huizing, heggen en boomgewas van ongeveer 12 morgen en gelegen aan de zwarte Wiel'.

 

 

 

Het gebied tussen de Graafschedijk en de Rotscheweg werd aangeduid als ' de wiel op het Middelrot'. Dit had tot gevolg dat er nog een boerderij was die soms te boek stond als De Swarte Wiel. Deze had echter de toevoeging 'De Swarte Wiel' op het Rott'. Zie boerderij Rotscheweg 4.      

 



Klik hier om een tekst te typen.


Doopboek Parochie Lambertus

1778: Marten geboren op de Swarte Wiel, 6 januari gedoopt als Martinus wettige zoon van Danielis Peters geboren te Cuijk en Mechtildus Jans geboren te Reek. Doopgetuigen Thomas Jans en Theodora Peters.



Jacob Siemons


1794:

Op de schadelijst die opgemaakt is na de belegering van Grave in 1794, vinden we ook gegevens terug van de Zwarte Wiel. Eigenaar is dan Jacob Sijmens(Jacob Siemons).

Aan de schadelijst kunnen we de welvaart van de boerderij aflezen. Naast flinke schade aan het gebouw (aan getimmerd) f 700,-, wijst ook het aantal dode dieren en verloren gegane gewassen op een aanzienlijke boerderij. Zou er met 'Een huijs Orlogie' een staande klok bedoeld worden?

Lees hier meer over het rampjaar 1794.

Schadelijst na belegering van Engelse en Franse troepen in 1794.


In het kohier der Vaste Goederen gemaakt in het jaar 1805, staat De Zwarte Wiel genoteerd onder nummer 69. (Zie volledige lijst in deel 1 van Escharen Terug n de Tijd.)


Dochter van Jacob, Joanna Simons (1763-1839) huwt met Hendrikus van der Hagen (1763-1839).

Na het overlijden van Hendrikus (Hent) vindt er  5 okt. 1839 een erfdeling plaats van een huis, schuur etc. genaamd 'de Zwarte Wiel'.

In onderstaande akte uit 1839 lezen we dat de nalatenschap van boerderij De Zwarte Wiel met al haar gronden geschat wordt op f 1800,-. Oudste zoon, Peter van der Hagen krijgt de boerderij toebedeeld.

 


Uitsnede kadasterkaart 1830, Sectie B, het Middelrot.

Hoeve 'De Zwarte Wiel' staat hier aangegeven als nr. 99, huis, erf en schuur. Ook nr. 98 staat te boek al huis. Eigenaar in 1830 is Hendrikus van der Hagen. Ook nr. 97 (tuin), nr. 94 en 96 (weiland), en nr. 93 en 95 (bouwland) behoren bij zijn boerderij.

De (zwarte) wiel, nr 89, behoort bij Jan van den Heuvel bewoner van perceelnummer 86 en 87.

Op deze kaartuitsnede zijn ook goed de dijken te zien die bescherming moesten bieden tegen de Beersche Maas. De blauwe lijn rechtsboven is de gemeentegrens met Gassel.


Uit Bevolkingsregister 1850:

‘Wijk D, nr. 69, De Zwarte Wiel, woonden Peter van der Hagen (geboren 1798, landbou­wer) en Hendrina Kouwenberg (1807, Escha­ren). Zij hadden drie zonen en drie dochters, allen te Escharen geboren: Johanna (1837), Wil­lem (1838), Geertruda (1841), Hent (1842), Jan (1843) en Petronella (1845).

De boerderij was 8.31.92 ha groot'.

Op nummer 69a woonde ........


Dochter Johanna van der Hagen(1837) trouwt in 1865 met Willem Peeters (1830-1908). 

Willem Peeters is geboren in Gassel en een zoon van Peter Peeters en Maria Laurense.

Willem en Johanna gaan wonen op de Zwarte Wiel. Ze krijgen vijf kinderen, waarvan er twee als baby overlijden. In leven blijven:

- Petronella Peeters (1866-1943) trouwde met Johannes Sommers. Zie foto hiernaast.

- Peter Peters (1868-1941) trouwde Johanna Nuijen.

- Martinus Peeters(1870-1920) trouwde met Petronella van Tienen en later met Helena Thoonen. Zie volgende alinea.

 

Willem en Johanna wonen na hun huwelijk in de Lage Hei en verhuizen na de geboorte van Petronella naar Mill. Hier worden op de Udenschedijk de zoons Peter en Martinus geboren.

In 1874 komen ze terug naar Escharen. 

Dochter Petronella trouwt in 1894 met Johannes Sommers en vertrekt naar Westerbeek.

Piet Peeters en Johanna Nuijen met hun dochters Dora, Anna en Mina.

Zoon Peter(Piet) Peeters trouwt in 1908 met Johanna Nuijen.

Piet is timmerman van beroep en bouwt op het grondgebied van de Zwarte Wiel, aan de Middelrot-scheweg 2, een nieuwe boerderij met werkplaats.

Zie aannemersbedrijf Peeters/Thijssen.


Zoon Martinus Peeters blijft op boerderij de Zwarte Wiel wonen.

Martinus trouwt op 30-jarige leeftijd in 1900 met Petronella van Tienen uit Mill. Petronella is dan 24 jaar.

In het gezin worden zeven kinderen geboren:

- Johanna (Han), 1901-1974, trouwde met Jan Willems en blijft wonen Escharen.

- Henrica, 1903-1914, 11 jaar oud

- Wilhelmina, 1904-1915, 10 jaar oud

- Henricus, 1906-1909, 3 jaar oud

- Wilhelmus, 1909-1917, 8 jaar oud

- Marie,1910-2000, trouwde met Wim Hartjens en gaat wonen in St. Hubert.

- Henricus, 1913-1914, 9 maanden

Van de zeven kinderen sterven er dus vijf als kind.

Enkel dochters Han en Marie blijven in leven.

Marie, het zesde kind van Martinus en Petronella Peeters - van Tienen.


Familie Willems- Peeters, Vader Jan Willems en moeder Han Peeters met de kinderen; Tiny, Leo, Harrie, baby Nel en Dina. Deze foto is gemaakt in 1937. Later worden er in dit gezin nog vier kinderen geboren: Jo, Ria, Annie en Jos .


April 1915 komt moeder, Petronella van Tienen op 39- jarige leeftijd te overlijden. Martinus Peeters wordt weduwnaar. De kinderen Han, Wim en Marie zijn dan respectievelijk 14, 6 en 4 jaar oud.

Zoon Wim overlijdt op 8 jarige leeftijd in 1917.

 


Helena Thoonen(1882-1967) uit Gassel kwam op de Zwarte Wiel als dienstmeid werken. Weduwnaar Martinus Peeters, 46 jaar oud, trouwde op 1 maart 1916 met haar. Helena was toen 33 jaar oud.

Helena en Martinus krijgen samen 5 kinderen, 2 kinderen sterven al op jong leftijd:

- Piet, 1916-1988, 72 jaar, ongehuwd

- Wilhelmina 1917-1918, 3 maanden oud

- Jo, 1918-2000, 81 jaar. Getrouwd met Nellie de Jong. Twee zoons. 

- Wim, 1919-1920, 4 maanden oud.

- Tiny, 1920-1995, 74 jaar. Getrouwd met Diny van de Weem, geen kinderen.

 

Helena Peeters-Thoonen (1882-1967)

Martinus Peeters heeft in totaal 12 kinderen gekregen maar 7 kinderen zijn dus al op zeer jonge leeftijd overleden. Zijn laatste zoon, Tiny, werd geboren op 31 december 1920. Martinus is echter op 50 jarige leeftijd op 12 mei 1920 overleden. Zijn laatstgeborene heeft hij dus nooit gezien.



Weduwe Helena blijft in 1920 dus achter met vijf kinderen. Met behulp van personeel behoudt ze de boerderij.

Dochter Han trouwt in 1930 met Jan Willems uit Escharen. Ze gaan wonen in het ouderlijk huis van Jan, de boerderij aan de Graafschedijk, waar nu Ben Litjes zijn bedrijf heeft. Dochter Marie trouwt met Wim Hartjens. Ook zij verlaat de Zwarte Wiel en gaat in St. Hubert wonen. Een dochter van Marie, Nelly Teunissen-Hartjens, heeft ons geholpen met gegevens en foto's van haar moeder en grootouders.

De overige drie zoons, Piet, Jo en Tiny blijven bij moeder op de Zwarte Wiel wonen.


Han (Willems)Peeters en haar tante Johanna (Han )Peeters- Nuijen, komen uit de Kerk. Op de achtergrond het oude Café Van Raay en de Wilhelminaboom.

Helena Peeters-Thoonen met haar schoonzus Han Peeters-Nuijen


Helena Peeters- Thoonen te midden van kinderen v.l.n.r. Marie, Jo, Tiny, Han en Piet.

foto ± 1930


Kinderen Marie, Tiny en Jo aan het hout zagen bij de Zwarte Wiel. 


Kuilvoer maken:


De zoons van Helena, Piet, Jo en Tiny, vinden werk buiten de boerderij. Zij hebben geen ambitie om de boerderij over te nemen. Dit doet haar besluiten de Zwarte Wiel te verkopen.

Veehandelaar Wim Bens zal op de Bosschemarkt eens navraag doen of er iemand interesse heeft. Hans Blom afkomstig uit Soest koopt in 1957 Boederij De Zwarte Wiel.


Jo Peeters met zijn moeder Helena, Leentje, voor zijn ouderlijk huis. Jo vertrekt met zijn Eysink motor waarschijnlijk naar zijn werk. Onder zijn motorjas zien we zijn uniform en hij heeft zijn pet al op. Jo was toentertijd buschauffeur.



1957:

 

 

'Helenahof'

aan de

Willem van Esterenweg.

(Gesloopt in 2013)

 

Nadat 'de Zwarte Wiel' in 1957 verkocht was aan Fam. Blom, verhuisde familie Peeters naar de kom van het dorp. Hier hadden ze aan de Willem van Esterenweg een nieuwe woning gebouwd. Dit huis kreeg de naam 'Helenahof' een verwijzing naar de eigenares Helena Peeters- Thoonen. Zoons Piet, Jo en Tiny gaan met hun moeder daar wonen.

In 1960 trouwde zoon Tiny met Diny van de Weem uit Mill en bleven op Helenahof inwonen.

Nadat in 1967 moeder Helena Peeters kwam te overlijden, trouwde in 1968 Jo met Nelly de Jong. Zij bouwden naast Helenahof een nieuwe bungalow. Zij kregen twee zoons, Maarten en Pieter.

Piet Peeters bleef tot aan zijn dood in 1988 bij zijn broer Tiny en schoonzus Diny inwonen.


Familie Hans Blom vanaf 1957

Klik hier om een tekst te typen.

Klik hier om een tekst te typen.

Klik hier om een tekst te typen.

Klik hier om een tekst te typen.



De Zwarte Wiel in 2018

Bewoond door Antoon Blom(voorhuis) en Jos en  .. Blom (achterhuis).